Park narodowy Thingvellir na granicy kontynentów

Park narodowy Thingvellir to jedno z najciekawszych miejsc na trasie Złotego Kręgu. Jego nazwa dosłownie oznacza w języku islandzkim „pole zgromadzeń parlamentu”, od słów: thing, czyli parlament, i vellir, oznaczającego równinę. Jest nie tylko parkiem narodowym, ale także granicą między euroazjatycką płytą tektoniczną a jej odpowiedniczką z Ameryki Północnej. Obszar parku był też historycznym miejscem spotkań islandzkiego parlamentu, Althingu, który zbierał się tutaj już w X wieku, kiedy to w 930 roku odbyły się jego pierwsze obrady.

Miejsce to zapisało się również w historii Islandii 17 czerwca 1944 roku, gdy ogłoszono tu całkowitą niepodległość Islandii, która odtąd została republiką. Obecnie park jest jednak jedynie celem wielu wycieczek turystycznych. Od 1799 roku parlament nie obraduje już na terenie położonym w południowo-zachodniej części Islandii, a w stolicy kraju – Reykjaviku. W poniższym wpisie przyjrzymy się bliżej temu, jak wygląda geologiczna, kulturowa i historyczna strona parku narodowego Thingvellir. Zatem zaczynajmy!

W artykule znajdziesz:

• Park narodowy Thingvellir granicą płyt tektonicznych
• Thingvellir, miejsce narodzin parlamentu Islandii – Althingu
• Fauna, flora i atrakcje parku narodowego Thingvellir
• Park narodowy Thingvellir – informacje praktyczne

Park narodowy Thingvellir granicą płyt tektonicznych

Park narodowy Thingvellir powstał w 1930 roku, czyli w tysięczną rocznicę utworzenia Althingu. Był to zarazem pierwszy obszar chroniony na Islandii, obejmujący głównie skały i trawiaste pola. Oddalony jest około 50 km od Reykjaviku i leży na terenie gminy Blaskogabyggd, na północnym brzegu największego jeziora Islandii, Thingvallavatn. Obszar parku charakteryzuje stała aktywność sejsmiczna, a dodatkowo spotykają się tutaj ze sobą dwie największe płyty tektoniczne na świecie – euroazjatycka i północnoamerykańska.

Cały teren można zobaczyć w pełnej okazałości z tarasu widokowego, przy którym znajduje się centrum turystyczne Hakid Visitor Center (z interaktywną wystawą o parku). W tym miejscu zaczyna się fragment płyty północnoamerykańskiej, która rozciąga się na zachód pod Grenlandię i dalej pod kontynent Ameryki Północnej. Przez tysiąclecia tutejsze pola lawy były rozrywane i odkształcane przez wstrząsy ziemi, tworząc niezliczone szczeliny i kaniony.

Te szczeliny tektoniczne, czyli pęknięcia i uskoki krzyżujące się wzajemnie, wchodzą w skład doliny ryftowej, która jest potężnym rozpadliskiem w postaci rowu tektonicznego. Ten jest skutkiem rozciągania (ekstensji) skorupy ziemskiej oraz aktywności wulkanicznej w postaci wypływającej magmy. W ten sposób wzdłuż doliny powstają nowe szczeliny i lokalne wypiętrzenia. 9 tysięcy lat temu, zanim nastąpiły duże zmiany związane z erupcjami, teren pomiędzy obiema płytami mógł bardziej płaski. Jednak w ciągu tego okresu dolina zapadła się i rozszerzyła o ponad 40 m.

Z platformy widać również Thingvallavatn i „Równinę Parlamentu”. Po drugiej stronie jeziora, w oddali po prawej stronie, można dostrzec białą parę unoszącą się ku niebu z geotermalnej elektrowni Nesjavellir i otaczających ją odwiertów. Patrząc prosto przez dolinę, nieco po jej lewej stronie widać górę Skjaldbreidur, co dosłownie oznacza „Szeroka Tarcza”, ponieważ kształtem przypomina wikińską tarczę. Powstała w wyniku ogromnej erupcji około 9000 lat temu, gdy rozległe pola lawowe spłynęły na południe, tworząc kotlinę jeziora i całą równinę.

Obie płyty tektoniczne oddalają się od siebie w tempie kilku milimetrów rocznie. Jeśli spojrzy się przez dolinę na wschodnią stronę, czyli na płytę euroazjatycką, można dostrzec kolejną szczelinę biegnącą przez krajobraz. To Hrafnagja, czyli Wąwóz Kruka. Ta ogromna dolina ryftowa jest w istocie oddzielnym systemem bloków i szczelin, mającym około 12 km długości i 6 km szerokości. Po zachodniej stronie, czyli po stronie amerykańskiej, znajduje się szczelina Almannagja.

Almannagja

Największą ze szczelin jest ponad 7-kilometrowy wąwóz Almannagja, który powstał w wyniku przesunięcia się płyty północnoamerykańskiej w kierunku zachodnim oraz oderwania się jej krawędzi podczas trzęsienia ziemi. Kanion stał się w ten sposób wschodnią granicą płyty i jednocześnie granicą pomiędzy dwoma kontynentami – Euroazją i Ameryką Północną. Jego maksymalna szerokość to 64 m, natomiast wysokość sięga 40 m.

Almannagja oznacza w dosłownym tłumaczeniu „Wąwóz Ludzi” lub „Publiczny Wąwóz”, dlatego że przez wieki był głównym traktem prowadzącym do zgromadzeń narodowych. Kiedy Wikingowie przybywali na zgromadzenie, ludzie stali wzdłuż zboczy kanionu, aby powitać wodzów i pokazać całemu narodowi swoją siłę oraz pozycję. Schodząc wąwozem z tarasu, w skalnej ścianie po lewej stronie można dostrzec (przy odrobinie wyobraźni) przeróżne kształty i postacie: trolle, ptaki, ludzkie głowy i twarze, patrzące na nas z góry.

Co ciekawe wąwóz Almannagja pojawił się w słynnym serialu „Gra o tron”, gdzie był scenerią dla Krwawej Bramy, chroniącej dostępu do Doliny Arrynów. Choćby z tego powodu spacer po parku może być prawdziwą gratką dla fanów serialu. Przez kanion prowadzi trasa turystyczna, z której poziomu możemy podziwiać pionową ścianę ryftu, przechodząc w kierunku wodospadu Oxararfoss.

Wodospad Oxararfoss

Przez park narodowy Thingvellir płynie rzeka Oxara, w której biegu znajduje się 20-metrowy wodospad Oxararfoss, przełamujący ścianę wąwozu Almannagja. W IX i X wieku, w czasach epoki wikingów, gdy na równinie zbierał się Althing, aby ułatwić dostęp do miejsca zgromadzeń, wczesnym Islandczykom udało się zrealizować niezwykły projekt inżynieryjny.

Przekierowali oni odcinek rzeki i poprowadzili jej wody przez sztuczny kanał, co ostatecznie doprowadziło do powstania wodospadu Oxararfoss. Było to nie tylko praktycznym rozwiązaniem, ułatwiającym dostęp do miejsca obrad, ale także świadectwem zaradności pierwszych islandzkich osadników.

Naturalne piękno wodospadu podkreślają otaczające go skalne klify i bujna roślinność. W wodach rzeki pływa mnóstwo pstrągów, które można zobaczyć szczególnie pod koniec lata. To sprawia, że Oxararfoss to popularna atrakcja dla odwiedzających park, która przypomina o trwałej więzi między cudami natury Islandii a jej bogatym dziedzictwem historycznym.

Z wodospadem wiąże się także pewna legenda, według której w noc sylwestrową zamiast wody ma z niego lecieć wino lub krew. Wino ma symbolizować dobrobyt, a krew – nadchodzącą wojnę.

Flosagja

Inną znaną szczeliną jest Flosagja, o długości 700 m i głębokości 25 m. Jest w całości zalana krystalicznie czystą wodą z lodowca Langjokull, leżącego na północnym wschodzie, skąd woda przebywa podziemnie około 50 km. Niesamowite jest to, że nigdy nie zamarza. Podobno pewien obcokrajowiec, gdy tylko o tym usłyszał, natychmiast napełnił pojemnik wodą z zamiarem użycia jej po powrocie do domu w zbiorniku swojego samochodu, aby oszczędzić na płynie przeciw zamarzaniu.

W jej wschodniej części znajduje się most z 1907 roku (prawdopodobnie wybudowany specjalnie na wizytę duńskiego króla Fryderyka VIII), gdzie można sprawdzić w praktyce miejscową legendę o cudownym darze mostu. Otóż, gdy król przeszedł przez most, zatrzymał się i spojrzał w wodę, zdumiony tym, jak była przejrzysta. Wrzucił monetę do wody i powiedział coś w rodzaju: „Ciekawe, czy zobaczę, jak moneta opada na dno”. Zobaczył, więc odpowiedź brzmiała: tak.

Od tamtej pory ludzie wrzucają tu monety, aby uzyskać odpowiedź na swoje pytania. Jeśli widać jak opada na dno, odpowiedź brzmi: tak, jeśli nie – odpowiedź brzmi: nie. Nurkowie, którzy schodzili na dno, mówią, że leży tam gruba warstwa monet z całego świata, a nawet znaleziono tam karty kredytowe! Jednak nie ma żadnej gwarancji, że dadzą one odpowiedź „tak” lub „nie”, więc wrzucanie ich zdecydowanie nie jest zalecane.

Dzięki legendzie ta część szczeliny jest nazywana Peningagja, czyli „Szczeliną Monet”. Gdy jeszcze nie było nad nią mostu, jej nazwa miała brzmieć Nikulasargja, od Nicholasa Magnussona, szeryfa powiatu Rangarvallassysla, który utopił się w tym źródle latem 1742 roku.

Silfra

Największą uwagę w parku skupia szczelina o nazwie Silfra, która jest pełna lodowcowej wody. Swoich sił próbują w niej miłośnicy snorkellingu (pływania zaraz pod lustrem wody) i nurkowania, ubrani w specjalne suche kombinezony. Przyciąga ich wysoka renoma tego miejsca, które zaliczane jest do najlepszej dziesiątki miejsc na całym świecie dla uprawiania tego typu aktywności. W krystalicznie czystej wodzie widoczność sięga nawet 100 m, a temperatura wynosi zaledwie od 2 do 4 stopni Celsjusza. Jest to z pewnością jedno z najciekawszych miejsc w parku narodowym Thingvellir.

Thingvellir, miejsce narodzin parlamentu Islandii – Althingu

Zanim w Thingvellir odbyło się pierwsze zgromadzenie najważniejszych rodów islandzkich, to wcześniej, począwszy od 874 roku, zaczęto kolonizować wyspę. Pionierem stałego osadnictwa na tej wulkanicznej wyspie został Ingolf Arnarson. Przypływając tutaj z Norwegii, rozpoczął stały napływ na Islandię m.in. ludności celtyckiej i ludów nordyckich, wśród których byli banici i renegaci, chociaż nie brakowało także zwykłych osadników. Sam Arnarson był oskarżony o zabójstwo, dlatego też musiał opuścić półwysep skandynawski.

Od samego początku wszyscy kolonizatorzy, czyli około 30 rodów, zwoływali różnego rodzaju zgromadzenia. Potrzeba istnienia Zgromadzenia Narodowego i wspólnego kodeksu praw wynikała także z rosnącej populacji oraz faktu, że osadnicy pochodzili z różnych krajów. Również fakt, że pobratymcy Arnarsona przejęli faktyczną władzę na południowym zachodzie wyspy, dostarczył reszcie osadników argumentów, aby ograniczyć jego rządy. Do tego w plemionach germańskich istniała silna tradycja takich zgromadzeń, więc zwołanie jednych, centralnych obrad wydawało się tylko kwestią czasu.

Jak Thingvellir stało się siedzibą islandzkiego parlamentu?

Historia tworzenia się islandzkiego parlamentaryzmu rozpoczęła się, gdy niejaki Grimur Geitskor miał dostać rozkaz zorganizowania odpowiedniej liczby zwolenników takiego rozwiązania wśród kolonizatorów wyspy. Rozpoczął on równocześnie poszukiwanie miejsca, gdzie mogliby obradować. Thingvellir ówcześnie nosiło nazwę Blaskogar, pochodzącą od nazwiska właściciela tych ziem. Jednak w wyniku morderstwa, jakiego dopuścił się mężczyzna, prawdopodobnie jego ziemia przeszła w ręce państwa, stanowiąc podwaliny pod przyszłe miejsce obrad parlamentu.

Z uwagi na bliskość do najbardziej zaludnionych regionów kraju (czyli północy, południa i zachodu) oraz wody dla ludzi i koni, była to idealna lokalizacja. Najdłuższa podróż wodza (godi) udającego się na zgromadzenie trwała 17 dni i prowadziła ze wschodniej części wyspy, poprzecinanej górami i lodowcowymi rzekami. Na przejętym terenie postawiono tymczasowe zabudowania mieszkalne z torfu, kamienia i domowych tkanin, wyrąbano miejscowy las pod drewno na opał, oraz rozpoczęto wypas koni na równinie.

W okresie Wspólnoty Islandzkiej (930–1262) godi mieli obowiązek posiadać na miejscu stragany lub namioty przeznaczone dla członków zgromadzenia. Stragany były budowane z darni i kamieni, a ich wielkość i okazałość różniły się w zależności od wodza. Budowanie takich schronień traktowano jako osobny zawód, obok tych, którzy wznosili domy i mosty. W tym czasie browarnicy, rzemieślnicy i inni kupcy także rozstawiali swoje namioty lub stragany na terenie zgromadzenia, które pełniło również rolę targowiska.

Ostatecznie Althing został ustanowiony w 930 roku i był zgromadzeniem wodzów oraz przywódców, którzy zbierali się corocznie, aby omawiać prawa, rozstrzygać spory i podejmować ważne decyzje dla młodej Wspólnoty Islandzkiej. Władza zasadniczo spoczywała w rękach 48 potężnych wodzów, pochodzących z czterech cześci kraju. Lokalni rolnicy mogli swobodnie wybrać wodza z ich regionu, który reprezentował ich interesy na zgromadzeniu – można więc powiedzieć, że co roku odbywały się wybory.

Chrystianizacja Islandii

W 1000 roku pod presją norweskiej inwazji na wyspę przyjęto również wiarę chrześcijańską, porzucając pogaństwo i wiarę w nordyckich bogów. Zanim jednak to nastąpiło, pierwsi osadnicy Islandii przybywali z różnych krajów i wyznawali różne wierzenia. Większość mężczyzn stanowili pogańscy wikingowie, głównie z Norwegii. Natomiast blisko 70% kobiet pochodziło z Irlandii.

Irlandki były już chrześcijankami, więc wychowywały swoje dzieci w tej wierze. Po kilkudziesięciu latach na Islandii istniały dwa niemal równie liczne ugrupowania: poganie i chrześcijanie. Poganie byli dość tolerancyjni wobec innych religii, więc nie było poważniejszych napięć. Jednak gdy pierwszy chrześcijański król Norwegii, Olaf Tryggvason, objął władzę w latach 90. X wieku, wszystko się zmieniło.

Nakazał on, aby cała Norwegia przeszła na chrześcijaństwo, a więc i Islandia. W tamtym czasie wyspa prowadziła większość handlu zagranicznego z Norwegią, a król Olaf wykorzystał tę zależność, aby wymusić na Islandczykach przyjęcie chrześcijaństwa. Kraj stanął na skraju wojny domowej. Dwie armie – chrześcijańska i pogańska – stanęły naprzeciw siebie w Thingvellir.

Przywódcą pogan był Thorgeir Torkelsson, najpotężniejszy wódz w kraju. Gizur, przywódca chrześcijan, zagwarantował Thorgeirowi prawo do podjęcia decyzji w tej sprawie. Poganie cieszyli się, przekonani, że Thorgeir orzeknie, iż Islandia pozostanie pogańska. Ten jednak oznajmił, że potrzebuje czasu, zanim ogłosi decyzję. Udał się więc do siebie i pozostał w odosobnieniu przez trzy dni, by rozważyć decyzję. Następnie podszedł do „Skały Prawa” i ogłosił narodowi:

„Wszyscy Islandczycy przyjmą chrześcijaństwo, choć poganie mogą w pewnym zakresie praktykować swoje obrzędy prywatnie„.

Czyż nie byłoby wspaniale, gdyby dzisiejsi przywódcy polityczni potrafili w tak spokojny i rozsądny sposób rozważyć swoje decyzje, zanim podejmą te najważniejsze?

W roku 1000 odprawiono pierwsze chrześcijańskie nabożeństwo na Islandii. Na zakończenie ceremonii na wzgórzu Krossholl (co tłumaczy się jako Wzgórze Krzyża) w Thingvellir Wikingowie mieli zostać ochrzczeni, ale ponieważ lokalna rzeka i jezioro były lodowato zimne, uznali, że wolą udać się w miejsce, gdzie były gorące źródła i ciepłe baseny. Dlatego pojechali nad Laugarvatn, jezioro oddalone stąd o 40 km.

Jak widać, ci heroiczni Wikingowie nie mieli ochoty zanurzać się w lodowatej wodzie jeziora Thingvallavatn. Torgeir symbolicznie zerwał z dotychczasowymi wierzeniami, wrzucając do wodospadu Godafoss, położonego na północy kraju, posągi przedstawiające dawne bóstwa (stąd nazwa wodospadu oznacza „Wodospad Bogów”).

„Skała Prawa” w Thingvellir – stanowienie prawa na Islandii

Althing w Thingvellir został uznany przez mieszkańców za główne miejsce stanowienia prawa, będące najwyższym organem władzy ustawodawczej i sądowniczej. Szacuje się, że w zgromadzeniach mogło brać udział kilka tysięcy Islandczyków. Do 1271 roku, czyli w okresie największej niezależności parlamentu od norweskich władców, położona na jego terenie „Skała Prawa” (Law Rock) była głównym punktem parlamentu, skąd wygłaszano przemówienia. Skała, nazywana w języku islandzkim Logberg, jest jednym z najważniejszych miejsc historycznych Islandii.

2-tygodniowym sesjom Althingu przewodził wybierany co 3 lata przewodniczący. Co roku, zazwyczaj w drugiej połowie czerwca, jego zadaniem było odczytywanie (z pamięci!) całego kodeksu prawa z Logberg (prawo spisano dopiero ok. 1100 roku, w słynnym średniowiecznym rękopisie znanym jako „Księga Wspólnoty Islandzkiej” lub Gragas). Wyznaczony mówca praw stał na naturalnej platformie i recytował prawo zgromadzonym niżej ludziom. Jego głos odbijał się od skalnej ściany, a słowa były dodatkowo powtarzane przez innych mówców stojących w strategicznych punktach, aby całe zgromadzenie mogło je usłyszeć.

Krajobraz wokół Logberg wyglądał wtedy inaczej niż dziś. Na szczycie wzgórza, gdzie stał mówca praw, było więcej przestrzeni, lecz trzęsienie ziemi około 1800 roku znacznie zmieniło wygląd terenu. Przy „Skale Prawa” następował początek i koniec obrad, zatwierdzano terminarz posiedzeń, rozpatrywano sprawy sądowe i komunikowano akty i decyzje prawne podjęte przez Radę Prawną, która była jednocześnie parlamentem, jak i sądem najwyższym.

Nie była ona tak otwarta, jak Althing, gdzie każdy z przybyłych miał prawo do wejścia na Logberg, i zabrania głosu na każdy temat, ale można było przysłuchiwać się obradującym w Radzie, w skład których wchodzili głównie wodzowie i biskupi. Rada miała możliwość wybierania osób pełniących funkcję w ówczesnym sądzie apelacyjnym, swojego przewodniczącego oraz biskupa. Miejscem obrad było Nedri-Vellir, położone po wschodniej stronie rzeki. Po zmianie jej biegu pod koniec XVI wieku przeniesiono je w pobliże „Skały Prawa”.

Zgromadzenie było miejscem, gdzie uchwalano i zmieniano prawa oraz wydawano wyroki. Niektóre prawa obowiązują do dziś, na przykład nadal zakazane jest sprowadzanie koni na Islandię czy pojedynkowanie się. Kiedyś pojedynki odbywały się na niewielkiej wysepce Homli na rzece Oxara. Tam w X w. odbył się ostatni legalny pojedynek na Islandii, gdy dwaj dzielni mężczyźni zmierzyli się w walce o względy pięknej kobiety. Tak się złożyło, że jej ojciec był wówczas przewodniczącym zgromadzenia. Niezbyt zachwycony tym faktem, ogłosił podczas kolejnego zgromadzenia nowe prawo zakazujące pojedynków.

Najważniejszy akt prawny ustanowiono 17 czerwca 1944 roku. Padał ulewny deszcz, gdy islandzki naród zebrał się wtedy tutaj, by świętować ustanowienie nowej republiki. Ludzie nie byli pewni, czy płaczą ze szczęścia, czy to tylko krople deszczu spływają im po twarzach. Pod koniec II wojny światowej Dania była okupowana przez Niemców, a Brytyjczycy i Amerykanie okupowali Islandię. Kontakt z Danią był prawie zerowy, jednak duński król Chrystian X zdołał wysłać telegram z gratulacjami dla Islandczyków z okazji nowej republiki.

Logberg było nie tylko miejscem postępowań prawnych, lecz także platformą politycznej i społecznej debaty. Odegrało kluczową rolę w kształtowaniu wczesnego islandzkiego systemu prawnego i struktury politycznej, będąc na przestrzeni wieków świadkiem rozwoju islandzkiego kodeksu prawnego. Dziś „Skała Prawa” wraz z całym parkiem wpisana jest na listę UNESCO — nie tylko ze względu na swoje historyczne znaczenie, ale również dzięki oszałamiającemu otoczeniu przyrody, stanowiąc wyjątkowe połączenie islandzkiego dziedzictwa kulturowego i geologicznego.

Surowy kodeks karny, czyli egzekucje skazańców w Thingvellir

Innym przykładem stanowienia prawa przez Althing w Thingvellir było wprowadzenie kary śmierci w XVI wieku, wskutek czego kobiety, które skazano za uprawianie magii, cudzołożenie, związki kazirodcze czy zabójstwa własnych dzieci, były topione w pobliskim jeziorze Drekkingarhylur (Basen Topielców), nad którym obecnie znajduje się most. Od 1590 roku, kiedy to miał miejsce pierwszy przypadek wykonania kary, do ostatniej egzekucji w 1749 roku zgładzono tutaj 18 kobiet.

Pierwsza skazana, 18-letnia Tordis Halldorsdottir nie została jednak utopiona za spłodzenie potomka razem z kuzynem, ale za nieprawdziwe zeznania przed Atlhingiem – twierdziła bowiem, że nadal jest dziewicą. Karaną najpierw związywano, zakładano worek na głowę i wrzucano do wody. Następnie przytrzymywano ją pod powierzchnią jeziora, korzystając z długich drewnianych tyczek. Traktowanie niewinnych i często maltretowanych kobiet straconych w Drekkingarhylur jest prawdziwą skazą na historii Islandii, dlatego jest to jedyne miejsce egzekucji oznaczone tablicą pamiątkową.

Mimo surowych kar dla kobiet, mężczyźni również nie byli wolni od wyroków. Między XVI i XVII w. w Hoggstokkseyri karę ścięcia poniosło 30 mężczyzn, a 9 osób, głównie złodziei, zginęło poprzez powieszenie przy skale Galgaklettur (Skała Szubienic). Skała, zwana także Galgi, znajduje się w szczelinie Stekkjargja i leży na wschodnim skraju wąwozu. Malarz Sigurdur Gudmundsson dotarł do źródeł na temat tego miejsca, które podawały, że:

„Szubienica znajdowała się… pomiędzy dwoma skalistymi klifami bez drzew, zwanymi Skałami Szubienicznymi, w Almannagja, po wschodniej stronie drogi, która biegnie wzdłuż wąwozu do Langastigur. Nie sądzę, żeby było tam miejsce na więcej niż jednego wisielca, chociaż być może dwóch mogło zwisać jednocześnie. W pobliżu znajdowano ludzkie kości, a niemal za moich czasów odnaleziono tam nogę mężczyzny”.

Z kolei w wąwozie Brennugja (Szczelina Spalenia) 9 czarownic zostało spalonych na stosie. Mniejsze występki karano chłostą, grzywną lub wygnaniem. To jednak nie sami Islandczycy zaostrzyli swój kodeks prawa karnego, czyli Jonsbok. W 1564 roku Król Danii narzucił im nowy – Storidomur, którego zadaniem było poprawienie przestrzegania zasad moralnych na wyspie, w tym poprzez zakaz utrzymywania stosunków pozamałżeńskich. W Thingvellir znajdują się także inne miejsca o wymownych nazwach, takie jak np. Plaża Szubienic (Galgaeyri).

Burzliwe dzieje Althingu i przenosiny z Thingvellir

Do 1271 roku władzę wykonawczą na Islandii sprawowali wodzowie, którzy jednak w wyniku konfliktów we własnym gronie stopniowo zaczęli ją tracić, aż do momentu, gdy przekazano ją najpierw rodom panującym w Norwegii, a później władcom Duńskim. Ostatecznie całkowitą władzę nad wyspą przejął w 1662 roku Król Danii. Po likwidacji parlamentu przez Duńczyków pod koniec XVIII w. kolejny jego zjazd odbył się dopiero w 1845 roku, ale już w nowym miejscu – Reykjaviku.

Obecnie Althing gromadzi się w budynku Althingishusid, ale ciągle jako jego oficjalną siedzibę uznaje się Thingvellir. Warto dodać, że stanowi on najstarszy działający parlament na świecie. Po odzyskaniu niepodległości od Królestwa Danii w 1944 roku Islandczycy wybrali tutaj swojego pierwszego prezydenta. W latach 70. XX wieku, w letniej rezydencji premiera doszło do niebywałej tragedii. Wskutek pożaru spaleniu uległ cały dom przeznaczony dla szefa rządu Islandii, Bjarni Benediktssona, gdzie przebywał on razem z małżonką i wnukiem, mającym zaledwie 4 lata.

Thingvellir, jako kolebka islandzkiego narodu

Thingvellir stanowił nie tylko siedzibę parlamentu, ale także miejsce spotkań społeczności islandzkiej, podczas których prowadzono sprzedaż różnego rodzaju artykułów rzemieślniczych, takich jak miecze. Przyjeżdżali tutaj również wszelkiej maści artyści, a na ich występach można było spróbować piwa, które warzyli miejscowi browarnicy. Wymieniano się informacjami z całego kraju, wystawiano uczty, organizowano gry między sobą, rozwiązywano spory, zawierano małżeństwa i planowano podróże zagraniczne.

Było to też miejsce poszukiwania pracy przez wędrujących robotników rolnych, a nawet żebrania włóczęgów z całego kraju. Między innymi dzięki tym spotkaniom, mieszkańcy wyspy ugruntowali swój język i literaturę, opartą na sagach islandzkich, które przetrwały do czasów współczesnych. Kultywowanie tradycyjnych zebrań na równinie jest obecne także w dzisiejszych czasach, ponieważ najważniejsze decyzje dla Islandii, jak ogłoszenie Republiki, są podejmowane właśnie w tym miejscu.

Parlament Islandii zakazuje prawnie sprzedaży bądź zastawy tego terenu komukolwiek. Niektórzy z islandzkich badaczy uważają je za miejsce odbywania pielgrzymek oraz ceremonii rytualnych narodu islandzkiego. W miejscu „Skały Prawa” stoi obecnie, łopocząca przy silnych islandzkich wiatrach, flaga tego kraju. Thingvellir jest popularnym, ale też szczególnym miejscem dla mieszkańców Islandii, którzy roszczą sobie do niego nieprzemijające prawo.

Fauna, flora i atrakcje parku narodowego Thingvellir

W parku narodowym Thingvellir można spotkać około 172 różnych gatunków roślin, co odpowiada aż 40% całej roślinności Islandii. Można tu zobaczyć przystosowane do tutejszych warunków brzozy karłowate, wrzosy i wierzby. W 1999 roku świętowano 100. rocznicę powstania zagajnika sosnowego oraz początku zorganizowanego leśnictwa na Islandii. Z tej okazji przyjęto deklarację współpracy pomiędzy Komitetem Thingvellir a Państwową Służbą Leśną w sprawie monitorowania i pielęgnacji terenów leśnych w obrębie parku.

Jeśli chodzi o faunę parku narodowego, to na niebie latają bekasy, siewki złote, kaczki, rzadziej bieliki, a w pobliżu parku czasem bytują norki i lisy arktyczne. Zwierzęta nie są tutaj przyzwyczajone do widoku człowieka, więc przeważająca część z nich pozostaje ukryta, zwłaszcza w okresie letnim. Z kolei w miejscowych wodach żyją m.in. pstrągi.

Park jest też znakomitą okazją do przebycia kilku szlaków turystycznych, prowadzących głównie przez opuszczone gospodarstwa Hrauntun, Skogarkot i Vatnskot. Oprócz szlaków pieszych są tutaj również szlaki do jazdy konnej – Langistigur, Skogarkotsvegur i Nyja-Hrauntunsgata. Coś dla siebie znajdą również wędkarze, którzy po opłaceniu licencji, mogą skorzystać z dobrodziejstw jeziora Thingvallavatn, ale z pewnymi ograniczeniami obowiązującymi na odcinku od Arnarfell do Leiruta od 20 kwietnia do 15 września (nie można również łowić ryb w rzece Oxara i jej ujściu).

Jezioro Thingvallavatn

Thingvallavatn to największe jezioro Islandii (84 km²). Najgłębsze miejsce znajduje się przy wyspie Sandey i ma 114 m głębokości. 90% wody z jeziora pochodzi z wód gruntowych (o temperaturze ok. 3°C), które mają swoje źródło w Langjokull. Stamtąd przesącza się przez porowate pola lawowe położone pomiędzy lodowcem a jeziorem. Taki przepływ trwa około 30 lat i może przebiegać nawet 60 metrów pod powierzchnią.

Wody w jeziorze należą do jednych z najczystszych na świecie – widoczność sięga nawet 120 metrów! Część wód przepływa pod dnem i wypływa jako woda geotermalna w Nesjavellir. Słupy pary wodnej można zobaczyć na południowo-zachodnim krańcu jeziora. Pozostałe 10% wody pochodzi bezpośrednio z opadów atmosferycznych (5%) lub z wód powierzchniowych (5%), głównie z rzeki Oxara. Jezioro odprowadza wodę do rzeki Sog z przepływem 107 m³ na sekundę.

Bioróżnorodność na Islandii jest jednak ograniczona i jezioro nie stanowi tu wyjątku. Żyją w nim trzy gatunki ryb słodkowodnych: pstrąg, sieja arktyczna i ciernik. Uważa się, że zostały one skutecznie „uwięzione” w jeziorze, gdy po ustąpieniu lodowców około 10 000 lat temu ląd się podniósł. Ryby występujące w jeziorze wraz z ich podgatunkami stanowią doskonały przykład tego, jak gatunki ewoluują w odpowiedzi na ograniczone warunki środowiskowe.

Pstrągi (Salmo trutta) składają ikrę w żwirowych złożach, gdzie młode ryby pozostają, zanim dorosną. Mogą osiągać wyjątkowe rozmiary, co przez lata przyciągało wędkarzy z całego świata. Dzienniki połowowe z XIX i XX wieku pokazują, że łowienie pstrągów ważących 20–30 funtów (9-15 kg) nie należało do rzadkości. Kiedy w 1959 roku na południowym krańcu jeziora zbudowano elektrownię Steingrimsstod, większość miejsc tarła została zniszczona. W kolejnych dekadach populacja pstrąga utrzymywała się na niskim poziomie.

Występują tutaj także cztery różne formy golca zwyczajnego, czyli tzw. pstrąga alpejskiego (Salvelinus alpinus), które wywodzą się z jednej populacji, która przetrwała w największym jeziorze Islandii po ostatniej epoce lodowcowej. Podgatunki różnią się wielkością, wyglądem, cyklem życia i zachowaniem, co odzwierciedla różnorodne siedliska i dostępność pokarmu w jeziorze.

Ciernik trzykolcowy (Gasterosteus aculeatus) jest najpowszechniejszym gatunkiem ryby w zbiorniku – jego populację szacuje się na około 85 mln osobników. Stanowi ważne źródło pożywienia dla innych gatunków ryb. Od końca ostatniego zlodowacenia wykształciły się dwa różne podgatunki. Jeden zasiedla obszary jeziora porośnięte roślinnością (do głębokości 20–25 m), a drugi zamieszkuje szczeliny i zakamarki w lawie na płytkim brzegu.

Thingvallakirkja i Thingvallabaer

W parku znajduje się mały kościół – Thingvallakirkja, który został zbudowany w 1859 roku i poświęcony w dzień Bożego Narodzenia tego samego roku. Jednak pierwszy kościół w tym miejscu został wzniesiony dużo wcześniej. W Sadze o chrześcijaństwie wspomniano, że król Olaf Święty z Norwegii, który objął władzę w 1015 roku, podarował specjalnie wybrane drewno, aby zbudować kościół w Thingvellir.

Król był szczególnie zadowolony z tego, jak łatwo udało się schrystianizować Islandię – zadanie, które w Norwegii zajęło 30 lat krwawych wojen. Nie wiadomo z całą pewnością, gdzie ten kościół pierwotnie stał (prawdopodobnie były tutaj dwa kościoły, w tym jeden tzw. parlamentarny). Badania wykazały, że przeniesiono go na miejsce, w którym stoi obecny, około 1500 roku.

Dzisiejsza świątynia zastąpiła budowlę z XVI wieku. Kościół jest dostępny dla zwiedzających podczas wycieczek z przewodnikiem w godzinach od 9 do 17, a w lecie można uczestniczyć w niedzielnych mszach. W środku znajdziemy XVII-wieczną ambonę i malowany ołtarz z lat 30. XIX wieku.

W 1907 roku została dobudowana wieża z trzema dzwonami: jeden bardzo stary, bez oznaczonego roku, drugi podarowany kościołowi przez biskupa Jona Vidalin w 1698 roku, a trzeci to „Zegar Islandzki” z 1944 roku. Dzwony dają o sobie znać w najważniejszych momentach dla Islandii.

Obok kościoła mieści się również niewielki cmentarz. Spoczywają tam dwaj wielcy islandzcy bohaterowie literaccy: Einar Benediktsson i Jonas Hallgrimsson – pisarze i poeci XIX wieku, których twórczość była kluczowa w walce narodu o niepodległość od Danii. Benediktsson słynął także z tego, że był bliski sprzedaży zorzy polarnej grupie szwajcarskich biznesmenów!

Hallgrimsson, być może największy romantyczny poeta kraju, zmarł młodo w Kopenhadze, gdzie został pochowany. Kilka lat później jego szczątki zostały sprowadzone na Islandię i ponownie pochowane w tym świętym miejscu, choć niektórzy twierdzą, że nastąpiła pomyłka i kości należą do kogoś innego.

Dalej za cmentarzem znajduje się plebania oraz kompleks pięciu skromnie wyglądających szeregowych budynków – Thingvallabaer, które stanowią biura parku i letnią rezydencję premiera Islandii w parku narodowym Thingvellir.

Historia hotelu Valholl

Jednym z najciekawszych budynków w historii Thingvellir był z pewnością hotel Valholl. Pierwotnie został wzniesiony w 1898 roku, na północ od rzeki, w miejscu zwanym Kastali – dwóch wzgórzach lawowych, które uważa się za północną granicę „Równiny Parlamentu”. Wkrótce po wybudowaniu stał się popularnym pensjonatem i restauracją dla licznych gości odwiedzających to miejsce po 1900 roku.

W ramach przygotowań do tysięcznej rocznicy założenia Althingu w 1930 roku podjęto decyzję o przeniesieniu budynków, które powstały w różnych miejscach okolicy, w tym Valholl oraz Domu Królewskiego, wzniesionego w 1907 roku w pobliżu wodospadu. Wkrótce po przeniesieniu hotel został powiększony, przebudowany i unowocześniony. Niestety spłonął doszczętnie 10 lipca 2009 roku.

Prawdopodobnie żaden budynek na Islandii nie prowadził tak długo nieprzerwanej działalności restauracyjnej i hotelowej. W hotelu islandzcy władcy przyjmowali zagranicznych przywódców państw i wydawali dla nich bankiety. Tam gromadzili się Islandczycy zarówno w okresach świątecznych, jak i podczas niedzielnych wycieczek, a dla wielu pokoleń mieszkańców Islandii hotele Valholl był nierozerwalnie związany z wyjazdem do Thingvellir.

Park narodowy Thingvellir – informacje praktyczne

Do parku narodowego Thingvellir najlepiej dostać się wprost z Reykjaviku, jadąc trasą „Złotego Kręgu”, a sam park znajduje się zaraz przy drodze nr 36. W parku zlokalizowane jest centrum turystyczne, a także płatne parkingi czy toalety. Parking od strony północnej (poniżej wodospadu) oznaczony jest znakiem P2, natomiast na południu (obok centrum turystycznego), znajduje się główny parking – P1. Z kolei parking P5 od strony wschodniej, przy drodze nr 361, pozwala zostawić samochód najbliżej kościoła oraz szczeliny Silfra. Do dyspozycji pozostaje również parking P3, położony na północ od wodospadu.

Optymalnym rozwiązaniem jest pozostawienia auta na jednym z nich i udanie się na główną ścieżkę w parku, której pokonanie zajmie nie więcej niż 2 godziny. Wybierając się na szlak, warto zaopatrzyć się w odpowiednie buty, zwłaszcza zimą, gdy na asfalcie może być ślisko. O tej porze roku jest jednak doskonała możliwość zobaczenia zorzy polarnej w historycznym dla wyspy miejscu.

W okolicy centrum informacyjnego w parku narodowym Thingvellir znajduje się też kilka kempingów. Są nimi:

• Fagrabrekka,
• Sydri-Leirar,
• Nyrdri-Leirar,
• Hvannagja.

Nieco dalej, bo przy północnym brzegu jeziora Thingvallavatn jest jeszcze kemping Vatnskot. Cała mapa zawierająca lokalizację kempingów i innych ważnych punktów wokół parku znajduje się tutaj. Pola kempingowe w Vatnskot i w Leirar są otwarte od 1 czerwca do 1 września każdego roku. Jedynym kempingiem otwartym również zimą, jest kemping w Nyrdri-Leirar, gdzie na okres od 1 grudnia do 1 kwietnia wyłączane są prysznice. Aktualne ceny można sprawdzić na stronie.

Park narodowy Thingvellir to też jedno z trzech miejsc znajdujących się na Islandii z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO, na którą został wpisany w 2004 roku. Jest również trzecim najbardziej znanym miejscem trasy turystycznej tzw. Złotego Kręgu, obok gejzerów i pola geotermalnego w dolinie Haukadalur oraz wodospadu Gullfoss.

---

Zobacz inne wyprawy Obiektywnego Atlasa:

Kungsleden – Szlak Królewski w Laponii na północy Szwecji

Lofoty – Jak dojechać i co zobaczyć w 4 dni

Rumunia – co warto zobaczyć w 2 tygodnie, jadąc samochodem z Polski?