Lodowiec Solheimajokull – potężny jęzor Myrdalsjokull
Lodowiec Solheimajokull – czy przyczynił się do tego, że podpisano tzw. Porozumienie Paryskie? Dlaczego jest to typowy lodowiec, który można spotkać na Islandii? Jak dotrzeć do niego bezpiecznie? Częścią jakiego większego lodowca jest Solheimajokull? O tym wszystkim dowiesz się, czytając artykuł o ogromnym jęzorze lodowcowym, jakim jest lodowiec Solheimajokull.
W artykule znajdziesz:
- Lodowiec Solheimajokull – historia ostatnich stu lat
- Jakie lodowce można spotkać na Islandii?
- Myrdalsjokull – czwarty co do wielkości lodowiec Islandii
- Jak dojechać do lodowca Solheimajokull?
Lodowiec Solheimajokull – historia ostatnich stu lat
Lodowiec Solheimajokull to jęzor lodowcowy o długości około 11 kilometrów, a jego szerokość to około 2 kilometry. Miary jego czoła są prowadzone co roku od prawie stu lat. Pierwszy pomiar miał miejsce w 1931 roku. Z powodu zmian klimatycznych w ostatnim stuleciu głównie się cofał – w 1931 roku czoło lodowca znajdowało się aż 1794 metrów dalej niż dziś!
W latach 1931–1969 lodowiec cofnął się o 977 metrów, jednak po 1969 roku klimat na tyle się ochłodził, że do 1995 roku lodowiec posunął się o 495 metrów. Od tego czasu lodowiec stale topniał – do 2019 roku wycofał się o 1312 metrów, co oznacza, że co roku ubywa około 55 metrów lodowca. W wyniku całego procesu od 2011 roku przed lodowcem zaczęła się formować laguna lodowcowa, która stale rośnie. Jej głębokość to około 60 metrów.
Ciekawostką jest fakt, że w 2015 roku lodowiec swoją obecnością zaszczycił ówczesny prezydent Francji Francois Hollande. Francuski prezydent odwiedził to miejsce przed paryskim szczytem klimatycznym w ramach ONZ, gdzie miały odbyć się negocjacje dotyczące działań na rzecz utrzymania wzrostu temperatury na świecie poniżej 2 stopni Celsjusza.
Ostatecznie szczyt zakończył się porozumieniem, znanym bliżej jako tzw. Porozumienie paryskie, a swój mały udział w jego wypracowaniu miał lodowiec Solheimajokull.
Jakie lodowce można spotkać na Islandii?
Solheimajokull to typowy lodowiec, jaki można spotkać na Islandii. Są one zazwyczaj lodowcami umiarkowanymi, co oznacza, że temperatura lodu wynosi zero, a woda w stanie ciekłym znajduje się zarówno pod, jak i w lodzie. Jest to krystalicznie czysta woda z lodowca, która osiąga astronomiczne ceny na rynku brytyjskim. Tutaj można ją mieć za darmo, nie licząc kosztów przewodnika.
Lodowce przesuwają się do przodu wskutek własnej masy i grawitacji, a szybkość tego ruchu zależy od ilości wody pod lodowcem, temperatury lodu oraz nachylenia terenu. Na samym lodowcu można spotkać tzw. studnie (ang. moulin).
Szczeliny lodowcowe są powszechne i tworzą się, gdy lodowce przesuwają się po nierównym podłożu lub wzdłuż zboczy gór. Duża ilość fragmentów skał i osadów znajdujących się w lodowcach jest znana jako morena denna, która gromadzi się w wyniku erozji otaczającego terenu, spadania skał z wyższych obszarów oraz ich odrywania z podłoża lodowca.
Podczas wybuchów wulkanów na lodowcach może również osiadać popiół. Lodowce następnie przenoszą te materiały, zanim osadzą je w pobliżu swoich krawędzi, tworząc w ten sposób morenę czołową. Przykład tej ostatniej możemy podziwiać, oglądając czoło lodowca Solheimajokull.
Myrdalsjokull – czwarty co do wielkości lodowiec Islandii
Lodowiec Solheimajokull jest jęzorem lodowcowym, który wyciąga się z południowo-zachodniej części lodowca Myrdalsjokul. Ten pokrywa obszar aż 535 kilometrów kwadratowych i ma szacowaną objętość 140 kilometrów sześciennych. Na lodowcu widoczne są liczne cyrki lodowcowe (więcej na ich temat przeczytacie w artykule o zdobyciu szczytu Varful Peleaga w Rumunii), o głębokości do 50 metrów i średnicy kilkuset.
Powstały one m.in. w wyniku topnienia w obszarach geotermalnych pod lodowcem. Wspomniana aktywność geotermalna wynika z faktu, że pod Myrdalsjokull leży wulkan Katla, który jest jednym z największych i najbardziej aktywnych wulkanów na Islandii. Jego centrum stanowi kaldera o powierzchni 100 km², której przykład znajdziecie w artykule o jeziorze wulkanicznym Kerid. Lodowiec Myrdalsjokull ma nierówną grubość.
Największa mieści się właśnie w północnej części kaldery i wynosi około 740 metrów. Natomiast najwyższymi punktami lodowca są: Habunga (1497 m), Godabunga (1510 m), Austmannsbunga (1377 m) i Kotlukollar (1320 m), które razem tworzą zewnętrzną linię kaldery.
System wulkaniczny Katli jest znacznie większy i rozciąga się na północny wschód na około 70 kilometrów w stronę lodowca Sidujokull. Ostatnia erupcja wulkanu Katla, która przebiła się przez lód, miała miejsce w 1918 roku, ale od czasu osadnictwa (około 874 roku) znane są co najmniej 21 erupcje, z których wiele spowodowało duże intensywne opady popiołu i powodzie lodowcowe, tzw. Jokulhlaup.
Średnio wulkan wybucha dwa razy w ciągu 100 lat, tworząc kolejne nowe masy lądu. Zgodnie z jedną z legend wulkan miał wziąć swoją nazwę od czarownicy Katli, która postanowiła rzucić się do jednej ze szczelin lodowca Myrdalsjokull. Ponoć zrobiła to wskutek wyjścia na jaw zbrodni, której miała się dopuścić czarownica. Według opowieści zaraz po tym doszło do ogromnej powodzi lodowcowej.
Od tego czasu mieszkańcy okolicznych miejscowości obwiniali nieszczęsną czarownicę o każdy kolejny tego typu kataklizm, który ich nawiedzał. Jednak bardziej prawdopodobne jest, że nazwa Katla pochodzi od słowa kettil, oznaczającego dzbanek. Masa szczelin znajduje się również na czole lodowca Solheimajokull.
Jak dojechać do lodowca Solheimajokull?
Lodowiec Solheimajokull leży około 170 kilometrów od Reykjaviku, co przekłada się na jakieś 2,5 godziny jazdy ze stolicy Islandii w kierunku południowo-wschodnim. Aby dotrzeć na miejsce, należy jechać drogą nr 1, a następnie skręcić w kierunku północnym na drogę nr 222. Po około 6 kilometrach szutrowej drogi docieramy na miejsce, gdzie na parkingu możemy zostawić samochód, a także skorzystać z pobliskiej kawiarni i toalet. Pod czoło lodowca prowadzi krótka szutrowa ścieżka, którą można pokonać w kilkanaście minut.
Na lodowiec można wejść samodzielnie, ponieważ islandzkie prawo nie stawia w tej kwestii żadnych zakazów, ale lepiej jest to zrobić z wykwalifikowanym przewodnikiem (warto skorzystać z usług polskiej firmy Ice Walkers Tours). Jednak jeśli już koniecznie chcemy to zrobić na własną rękę, należy zaopatrzyć się w niezbędny sprzęt, trzymać się oznaczonych ścieżek, a także zwracać uwagę na znaki ostrzegające przed niebezpieczeństwem. Wtedy powinniśmy wrócić cali i zdrowi z lodowca Solheimajokull.
Zobacz inne wyprawy Obiektywnego Atlasa:
Kungsleden – Szlak Królewski w Laponii na północy Szwecji
Lofoty – Jak dojechać i co zobaczyć w 4 dni
Rumunia – co warto zobaczyć w 2 tygodnie, jadąc samochodem z Polski?
