Gejzery na Islandii – Geysir i Strokkur w dolinie Haukadalur

Gejzery na Islandii są bardzo popularnym punktem wycieczek turystów przyjeżdżających na Islandię. Które z nich są najczęściej odwiedzane i dlaczego? Jak wygląda wybuch gejzerów i skąd wzięła się ich nazwa? Jak najlepiej dojechać do gejzerów Geysir i Strokkur, znajdujących się w dolinie geotermalnej Haukadalur, a także gdzie znaleźć nocleg? Zapraszamy do lektury!

W artykule znajdziesz:

• Gejzery na Islandii – dolina geotermalna Haukadalur
• Geysir – ojciec wszystkich gejzerów świata
• Gejzer Strokkur – największy czynny gejzer Islandii
• Jak wybuchają gejzery na Islandii w dolinie Haukadalur?
• Jak najlepiej dojechać do gejzerów Geysir i Strokkur?
• Gdzie nocować w pobliżu gejzerów w dolinie Haukadalur?

Gejzery na Islandii – Dolina Geotermalna Haukadalur

W dolinie geotermalnej Haukadalur, a dokładnie na stokach wzgórza Laugarfjall, znajduje się jedna z największych atrakcji „dymiącej wyspy”, a mianowicie obszar geotermalny o szerokości 1 km i długości 6 km z najbardziej znanymi gejzerami na Islandii, którymi są Geysir oraz Strokkur. Oprócz nich w dolinie znajduje się:

• kilkadziesiąt gorących źródeł (m.in. Smidur i Litli-Strokkur, czy przepiękne turkusowe Blesi), w których nieustannie odbywa się proces gotowania wody,
• baseny błotne (ich powierzchnia roi się od specyficznych bąbli, co przypomina wulkany błotne w rumuńskiej Berce),
• fumarole, będące wyziewami ziemnymi pary wodnej o zapachu siarki (przypominający odór zgniłych jaj).

Nazwa doliny pochodzi od jednego z rodów władających Islandią między IX a XIII wiekiem, a w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Dolinę Jastrzębi”. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XIII wieku, w którego końcu jej krajobraz uległ przeobrażeniu wskutek trzęsienia ziemi. Obecnie charakteryzuje się dosyć płytkim kształtem.

Leży na wysokości 100 m n.p.m. i jest oddalona o ok. 110 km od stolicy Islandii, Reykjaviku. Do 1935 roku większość terenu gorących źródeł była w prywatnych rękach, po czym islandzki reżyser Sigurdur Jonasson wykupił ziemie od angielskich właścicieli, a następnie przekazał państwu.

Na terenie obszaru, nazywanego także polem geotermalnych Geysir, znajduje się 500-metrowa ścieżka spacerowa, wzdłuż której znajdują się wszystkie najważniejsze atrakcje (najwięcej z nich można spotkać w zachodniej części ścieżki). Przejście całej trasy zajmuje około 30 minut.

W 2020 roku obszar źródeł geotermalnych został objęty ochroną przez Ministerstwo Środowiska i Zasobów Naturalnych Islandii. Wszystkie atrakcje są otoczone lekkim ogrodzeniem, którego nie można przechodzić. Głównie ze względu na bezpieczeństwo odwiedzających oraz ochronę lokalnej flory. Kontakt z parą, której temperatura dochodzi do 100 stopni Celsjusza, mogłaby się skończyć bardzo poważnym poparzeniem skóry.

W kierunku północno-zachodnim od gejzerów znajduje się wzgórze Laugarfjall, z którego rozciąga się przepiękny widok na całą okolicę. Wskutek obecnych w ziemi minerałów dolinę geotermalną Haukadalur tworzy prawdziwa mozaika kolorów: żółci (siarka), zieleni (miedź) oraz czerwieni (żelazo).

Geysir – ojciec wszystkich gejzerów świata

Geysir to najbardziej znany gejzer nie tylko w dolinie geotermalnej Haukadalur, ale również na świecie. W przeszłości był to największy gejzer świata, strzelający słupem wody na wysokość 70-80 m, i dlatego jego imieniem określane są wszystkie tego typu miejsca na ziemi.

Sama nazwa pochodzi od islandzkiego słowa geysa, oznaczającego tryskać lub wybuchać i pojawiła się w kronikach islandzkich z XVIII wieku (część źródeł świadczy o tym, że mógł być to nawet XIII wiek). Czasami można spotkać się z nazwą Wielki Geysir (isl. Stori Geysir).

Od lat 60. XX wieku Geysir nie przejawia zbytnio swojej aktywności. Dużą rolę odegrały tutaj ponoć odpady i kamienie, które odwiedzający bezmyślnie wrzucali do gejzeru. Co ciekawe, często specjalnie wywoływano erupcję gejzeru, wlewając do niego mydło, które miało za zadanie przyśpieszyć wybuch. Ze względu na ochronę środowiska zakazano tej praktyki dopiero w latach 90., jednak czasami, np. w święto narodowe Islandii, uprawnieni geolodzy mają taką możliwość.

Z reguły aktywuje się w wyniku trzęsień ziemi lub innych ruchów sejsmicznych, które w ostatnich latach coraz częściej występują na tym obszarze. Przebudził się na przykład w końcu XX wieku, kiedy jedna z erupcji osiągnęła ponad 120 m wysokości (do tej pory największa wystąpiła w II połowie XIX wieku, podczas której słup wody sięgał ponoć 170 m). Obecnie gejzer może aktywować się kilka razy w roku, wyrzucając przy tym słup wody na wysokość niecałych 10 m.

Geysir jest często odwiedzany w ramach wycieczek po tzw. Złotym Kręgu – trasy turystycznej obejmującej, obok doliny, również Park Narodowy Thingvellir i wodospad Gullfoss.

Gejzer Strokkur – największy czynny gejzer Islandii

Gejzer Strokkur znajduje się ok. 50 m na północ od swojego słynnego sąsiada, ale obecnie to on jest zdecydowanie bardziej aktywny, dzięki czemu przejął tytuł największego z gejzerów na Islandii. Jego erupcje występują średnio co 10 minut, osiągając wysokość zazwyczaj 25-35 m i tworząc słup wody o średnicy 3 m.

To głównie dzięki niemu dolina Haukadalur przyciąga coraz więcej turystów, którzy chcą zobaczyć na własne oczy wybuch gejzera. Część z nich musi się jednak uzbroić w cierpliwość, ponieważ gejzerowi zdarzają się również mniej regularne i efektowne wybuchy.

Strokkur także pojawił się po raz pierwszy na kartach kronik islandzkich w końcu XVIII wieku, kiedy to trzęsienie ziemi pozwoliło na rozpoczęcie jego aktywności. W I połowie XIX wieku notowano wybuchy nawet na wysokość 60 m.

Ze względu na bliskość obu gejzerów są one dosyć często mylone. W swoich filmach (zwłaszcza w mediach społecznościowych) część turystów, chcąc uwiecznić słup wody strzelający w powietrze na wysokość kilkudziesięciu metrów, błędnie oznacza wybuchy gejzeru Strokkur jako erupcje Geysira.

Jak wybuchają gejzery na Islandii w dolinie Haukadalur?

Dolina Haukadalur to idealny przykład tego, że Islandia jest jednym z niewielu krajów na świecie, gdzie gejzery mają możliwość występowania, ponieważ spełnia kilka warunków:

• zawiera gorące skały pochodzenia wulkanicznego, położone dosyć płytko,
• przez porowate podziemne skały lawowe ciągle napływa na nie woda gruntowa,
• powstały tutaj podziemne komory gejzerów, zwieńczone w górze wąskim klinem, co zapobiegło utworzeniu się gorącego źródła lub fumaroli.

W dolinie znajduje się w podziemna magmowa skała, osiągająca temperaturę ok. 130 stopni Celsjusza. Równocześnie skała korzysta z napływającej na nią wody, prawdopodobnie pochodzącej z drugiego pod względem wielkości lodowca Islandii – Langjokull. Woda wypełnia komorę gejzeru, a na jej dolną warstwę oddziałuje najbardziej gorący fragment magmy. W bardzo szybkim tempie zostaje nagrzana, przez co ulega zagotowaniu, a następnie zamienia się w parę.

Ostatecznym efektem tego procesu są charakterystyczne bąbelki powietrza ulatujące w górę. Jednak w pewnym chwili jest ich tak dużo, że nie mogą przedostać się na zewnątrz, korkując przy tym ujście z komory gejzeru. Wtedy też para wodna, znajdująca się pod słupem chłodniejszej wody, nie jest w stanie go utrzymać i zwalnia miejsce w pobliżu najbardziej rozgrzanych dolnych części skały.

Z pozoru cała sytuacja wygląda dosyć niewinnie, gdyż turyści widzą przez chwilę zapadające lustro wody w gejzerze na głębokość ok. 1 m, jak gdyby ze środka coś ją zassało. Dzieje się tak, ponieważ słup wody swoją dolną częścią uderza w najniżej położone skały, przez co ta szybko wyparowuje, dodatkowo zwiększając ciśnienie w komorze, a jednocześnie zmniejszając swoją wagę.

To wszystko powoduje nierównowagę i słup wody uderza w powietrze, powodując wśród odwiedzających reakcję zaskoczenia, która szybko przechodzi w podziw dla sił natury (nierzadko wybuchy występują jeden po drugim, co potęguje reakcję widowni). Zwykle po erupcji komora od razu napełnia się ponownie i proces powtarza się tak w kółko.

Jak najlepiej dojechać do gejzerów Geysir i Strokkur?

Do gejzerów Geysir i Strokkur najłatwiej dojechać drogą prowadzącą z Reykjaviku, której pokonanie nie powinno zająć więcej niż 1,5 godziny. Przy drodze nr 35, stanowiącej końcowy fragment trasy, obok punktu informacyjnego Geysir Center znajduje się spory, komfortowy parking dla autobusów. Jednak, jeśli podróżujemy samochodem osobowym, lepiej odbić około 200 m na północ na drogę F333, aby zaparkować zaraz obok gejzerów.

Oprócz punktu informacji vis a vis pola geotermalnego znajduje się również restauracja Supa Geysir, hotel i camping o tej samej nazwie, sklep z pamiątkami oraz stacja benzynowa i punkt ładowania samochodów elektrycznych.

Gdzie nocować w pobliżu gejzerów w dolinie Haukadalur?

W pobliżu najsłynniejszych gejzerów na Islandii mieści się hotel Geysir, który został postawiony stosunkowo niedawno (w 2019 roku) w typowo skandynawskim stylu, mającym odzwierciedlać otoczenie. Mieści 77 pokoi i 6 apartamentów na wynajem, kemping, sklep, restaurację Geysir Glima, bistro, a także oferuję grę na pobliskim polu golfowym.

Najtańszym noclegiem jest oczywiście kemping, gdzie za dwie osoby namiot i samochód zapłacimy około 140 zł (cena z 2023 roku). Obok pola kempingowego znajdują się całkiem nowe prysznice i toalety, budynek recepcji, a zaraz przy nim jest plac zabaw dla dzieci, który oferuje nawet przejazd małą tyrolką. Pewną niedogodnością jest brak wiaty kuchennej, a jedynym miejscem na przygotowanie posiłku są drewniane ławki koło recepcji kempingu Geysir.

---

Zobacz inne wyprawy Obiektywnego Atlasa:

Kungsleden – Szlak Królewski w Laponii na północy Szwecji

Lofoty – Jak dojechać i co zobaczyć w 4 dni

Rumunia – co warto zobaczyć w 2 tygodnie, jadąc samochodem z Polski?